Wilsverklaring in Spanje voor expatriates: wat geldt, hoe u het opstelt

Samenvatting: In Spanje staat de wilsverklaring bekend als documento de voluntades anticipadas of testamento vital. Ze staat volledig los van het testament en regelt medische beslissingen voor het geval van wilsonbekwaamheid — niet de vermogensoverdracht. Elke autonome gemeenschap heeft eigen vereisten. Voor expatriates rijst bovendien de vraag of een Nederlandse wilsverklaring in Spanje geldig is.

Wilsverklaring vs. testament: twee afzonderlijke documenten

Een veelvoorkomend misverstand: veel expatriates denken dat hun testament of levenstestament in Nederland ook medische beslissingen in Spanje dekt. Dat is niet het geval.

Document Regelingsgebied Bevoegde instantie
Testament (testamento) Vermogensoverdracht na overlijden Notaris
Wilsverklaring (testamento vital) Medische beslissingen tijdens het leven Afhankelijk van autonome gemeenschap: notaris, overheidsinstantie of getuigen
Volmacht (poder notarial) Bevoegdheid voor juridische/financiële beslissingen Notaris

Alle drie documenten moeten afzonderlijk worden opgesteld en geregistreerd.

Wat de Spaanse wilsverklaring kan regelen

Het documento de voluntades anticipadas kan het volgende vastleggen:

Wat ze niet kan regelen: Actieve euthanasie was in Spanje tot 2021 niet legaal. De in 2021 aangenomen wet op de regulering van euthanasie (Ley Orgánica de Regulación de la Eutanasia) staat euthanasie onder strikte voorwaarden toe, maar dit vereist een afzonderlijke procedure los van de wilsverklaring.

Hoe u een wilsverklaring opstelt in Spanje

Optie 1: Notariële akte De veiligste en meest aanbevolen methode. De notaris verlijdt de akte en stuurt deze doorgaans rechtstreeks naar het regionale register. Kostprijs: 50–150 €.

Optie 2: Overheidsinstantie In de meeste autonome gemeenschappen kan de verklaring worden afgelegd voor een ambtenaar van de bevoegde gezondheidsinstantie (Consejería de Sanidad). Kosteloos, maar doorgaans alleen in het Spaans.

Optie 3: Getuigen In sommige autonome gemeenschappen is opstelling voor drie getuigen (zonder familiaire of economische band met de verklarende) mogelijk. Formeel, maar minder betrouwbaar in de klinische praktijk.

Aanbeveling voor expatriates: Notariële akte — ook al brengt die kosten met zich mee — omdat die de hoogste betrouwbaarheid en erkenning biedt bij een medisch noodgeval.

Registratie: waarom het cruciaal is

Het opstellen van de wilsverklaring alleen is niet voldoende. Ze moet worden ingeschreven in het regionale register voor wilsverklaringen (Registro de Voluntades Anticipadas), dat verbonden is met het nationale register (Registro Nacional de Instrucciones Previas).

Zonder registratie kan het ziekenhuispersoneel bij een noodgeval de verklaring niet opvragen — en is het afhankelijk van de vertrouwenspersoon die het document op het juiste moment toont.

Geldt een Nederlandse wilsverklaring in Spanje?

Dit is de belangrijkste vraag voor expatriates.

Juridisch: Het Spaanse recht kent geen uitdrukkelijke regeling voor de erkenning van buitenlandse wilsverklaringen. Bij een medisch noodgeval kan een Spaans ziekenhuis een Nederlandse wilsverklaring niet zonder meer opvragen in het nationale register.

Praktisch: Een Nederlandse wilsverklaring die de vertrouwenspersoon toont of die in de portemonnee zit, kan door Spaanse artsen in aanmerking worden genomen — zeker als er een beëdigde Spaanse vertaling bij zit. Een garantie bestaat echter niet.

Aanbeveling: Wie permanent in Spanje woont, stelt aanvullend een Spaanse wilsverklaring op. Nederlandse en Spaanse verklaring kunnen naast elkaar bestaan — belangrijk is dat ze inhoudelijk consistent zijn.

Veelgestelde vragen

Moet de wilsverklaring in het Spaans zijn opgesteld? Ja, als ze in Spaanse registers moet worden ingeschreven. Notariële opstelling kan gedeeltelijk in het Nederlands of Engels verlopen, maar het officiële document en de registratie vereisen Spaans.

Kan ik een vertrouwenspersoon aanwijzen die in Nederland woont? Ja, de vertrouwenspersoon (representante) hoeft niet in Spanje woonachtig te zijn. Bij een medisch noodgeval moet hij of zij echter bereikbaar zijn en snel kunnen communiceren. Een in Spanje woonachtige vertrouwenspersoon verdient praktisch de voorkeur.

Kan ik mijn wilsverklaring te allen tijde herroepen? Ja, de wilsverklaring kan te allen tijde en zonder opgave van redenen worden herroepen. De herroeping moet schriftelijk gebeuren en aan het register worden meegedeeld.

Is de wilsverklaring hetzelfde als een levenstestament of volmacht? Nee. De wilsverklaring (testamento vital) regelt medische beslissingen bij wilsonbekwaamheid. De volmacht (poder notarial preventivo) machtigt een persoon om juridische en financiële beslissingen te nemen. Voor een volledig plan zijn beide documenten nodig.

Gerelateerde artikelen

Dit artikel dient uitsluitend ter algemene informatie en vormt geen juridisch of medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde Nederlandse of Spaanse notaris of advocaat voor uw persoonlijke situatie.